Do czego służy narzędzie
W dokumentacji obiektów sprzed lat dwutysięcznych gatunki stali opisano według dawnych polskich norm PN-H. Oznaczenia takie jak St3S, 18G2A, 45, 40HM czy 0H18N9 nadal pojawiają się w projektach remontów, inwentaryzacjach i zamówieniach części zamiennych. Narzędzie wyszukuje dawne oznaczenie i podaje jego zbliżony odpowiednik według norm europejskich wraz z numerem materiału.
Gdy odpowiednik ma kartę w serwisie, nazwa prowadzi do niej. Karta zawiera dane materiałowe, normy i zamienniki w normach innych krajów.
Jak działało dawne oznaczanie
Stale konstrukcyjne ogólnego przeznaczenia oznaczano literami St z cyfrą, na przykład St3S, gdzie S wskazywało stal do konstrukcji spawanych. Stale niskostopowe opisywano zawartością węgla w setnych częściach procentu i literami pierwiastków: w 18G2A liczba 18 to około 0,18 procent węgla, a G oznaczało mangan. Litery H, N i M oznaczały chrom, nikiel i molibden, więc 40HM to stal chromowo-molibdenowa o około 0,40 procent węgla.
Stale nierdzewne opisywano podobnie: 0H18N9 to stal o bardzo niskiej zawartości węgla, około 18 procent chromu i 9 procent niklu. Stale narzędziowe miały skróty literowe, na przykład NC11LV, WCL i SW7M.
Przykład krok po kroku
Zadanie: w dokumentacji hali z lat osiemdziesiątych podano belki ze stali St3S, słupy z 18G2A i sworznie ze stali 40HM.
- Wpisz St3S. Odpowiednik to S235JR (1.0038).
- Wpisz 18G2A. Odpowiednik to S355J2 (1.0577).
- Wpisz 40HM. Odpowiednik to 42CrMo4 (1.7225).
- Otwórz karty odpowiedników i porównaj wymagania z danymi z dawnych atestów.
- Przy wzmacnianiu lub wymianie elementów zamianę gatunku potwierdza projektant.
Typowe błędy
- Traktowanie odpowiednika jako identycznego materiału. Dawne normy miały inne wymagania dotyczące składu, udarności i tolerancji wymiarów. Odpowiednik jest zbliżony, a nie taki sam.
- Pominięcie dokumentów z budowy. Atesty hutnicze i dziennik budowy mówią więcej o rzeczywistym materiale niż sam symbol na rysunku.
- Spawanie do starej stali bez sprawdzenia. Dawne stale mogły mieć wyższą zawartość węgla, fosforu i siarki. Przed spawaniem warto wykonać analizę składu i ocenić spawalność.
- Mylenie St3S z oznaczeniami St3SX i St3SY. Litery X i Y dotyczyły sposobu odtleniania. Stal nieuspokojona miała gorszą spawalność i udarność.
Jak wykorzystać wynik
Odpowiednik EN pozwala znaleźć aktualne wyroby w ofertach hurtowni i porównać wymagania obecnych norm z dawnymi. Karta odpowiednika podaje dane materiałowe, normę wyrobu i zamienniki amerykańskie, japońskie oraz chińskie. Przy ocenie istniejącej konstrukcji odpowiednik ułatwia przyjęcie wstępnych założeń obliczeniowych, które potem potwierdza się badaniami. Przy zamówieniu części zamiennych podaj w zapytaniu zarówno dawne oznaczenie, jak i proponowany odpowiednik, aby dostawca mógł zweryfikować zgodność.
Ograniczenia narzędzia
Zestawienie obejmuje najczęściej spotykane oznaczenia stali konstrukcyjnych, maszynowych, kotłowych, nierdzewnych i narzędziowych. Brakujące oznaczenie warto sprawdzić w dekoderze oznaczeń albo w tabeli zamienników. Do oceny istniejącej konstrukcji potrzebne są badania materiału lub dokumentacja z okresu budowy.